Gdy znaki graniczne zaginą, ulegną uszkodzeniu lub zostaną przesunięte, możesz zlecić odtworzenie ich położenia. Wznowienie granic działki pozwala wskazać punkty ustalone wcześniej, na podstawie dokumentacji geodezyjnej.
Ta procedura nie służy do zmiany przebiegu granicy ani do rozstrzygania sporu z sąsiadem. Poniżej opisujemy kolejne etapy, rolę geodety, potrzebne dokumenty i to, od czego zależy koszt.
Wznowienie zaczyna się od sprawdzenia dokumentacji w państwowym zasobie geodezyjnym. Geodeta szuka w niej danych o punktach granicznych, które zostały wcześniej ustalone, i na tej podstawie odtwarza ich położenie w terenie.
Podstawą jest art. 39 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego: przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, można wznowić bez postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające określić ich pierwotne położenie.
Sama czynność wznowienia nie zmienia prawnej granicy działki. Odtwarza tylko to, co już wcześniej ustalono.
Te trzy pojęcia często się mylą, a od nich zależy, kto prowadzi sprawę i jak się kończy.
| Kiedy | Kto prowadzi | Czym się kończy | |
|---|---|---|---|
| Wznowienie znaków granicznych | Granica była wcześniej ustalona, a znaki zginęły, zostały przesunięte lub uszkodzone | Geodeta uprawniony na zlecenie właściciela | Protokół i znaki z powrotem w terenie |
| Wyznaczenie punktów granicznych | Punkty są ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, ale nie zostały wcześniej ustalone w trybie granicznym | Geodeta uprawniony na zlecenie właściciela | Protokół i punkty wskazane w terenie |
| Rozgraniczenie | Granica jest sporna albo nie da się jej odtworzyć z dokumentów | Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z udziałem upoważnionego geodety | Ugoda, decyzja o rozgraniczeniu albo przekazanie sprawy do sądu |
Wznowienie możesz zlecić, gdy znaki graniczne zostały zniszczone, przesunięte lub nie są już widoczne. Warunkiem jest możliwość ustalenia ich pierwotnego położenia na podstawie wiarygodnych danych.
Geodeta sprawdza wcześniejsze pomiary, protokoły i szkice. Pomocna jest zwłaszcza dokumentacja z wcześniejszego ustalenia granicy, na przykład z podziału albo rozgraniczenia.
Jeśli brakuje danych albo materiały pokazują różny przebieg granicy, wznowienie nie wystarczy. Wtedy w grę wchodzi rozgraniczenie nieruchomości.
Wznowienia dokonuje wykonawca prac geodezyjnych na zlecenie zainteresowanego (art. 39 ust. 2). Geodeta uprawniony ocenia, czy materiały z zasobu pozwalają odtworzyć położenie znaków, wykonuje pomiar i wskazuje punkty w terenie.
Zanim zlecisz pracę, sprawdź uprawnienia wykonawcy w rejestrze geodetów GUGiK. Rejestr pokazuje numer uprawnień i ich zakres.
Po pracach geodeta przekazuje dokumentację do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nie rozstrzyga natomiast sporu prawnego między właścicielami.
Wystarczy numer działki i nazwa obrębu ewidencyjnego. Resztę geodeta pobiera z zasobu.
Jeśli masz dokumenty z wcześniejszych pomiarów lub ustalenia granic, przekaż je geodecie. Mapa ewidencyjna pomaga w orientacji, ale zwykle nie wystarcza do precyzyjnego odtworzenia znaków.
| Dane lub dokument | Do czego służy |
|---|---|
| Numer działki i obręb ewidencyjny | Pozwalają wskazać nieruchomość w ewidencji |
| Protokół lub szkic z wcześniejszych prac | Może zawierać dane z pomiarów i ustalenia granic |
| Mapa ewidencyjna | Ułatwia orientację w położeniu działki i sąsiedztwie |
| Dokumentacja z zasobu | Geodeta ocenia jej dokładność i przydatność do wznowienia |
Nie musi, a jego zgoda nie jest warunkiem wznowienia. Musi natomiast zostać prawidłowo zawiadomiony.
Obecność obu stron i tak się opłaca. Każdy widzi, gdzie wracają znaki, a uwagi można od razu wpisać do protokołu.
Gdy masz zastrzeżenia do położenia punktów, nie przesuwaj znaków granicznych samodzielnie. Niszczenie, usuwanie lub przesuwanie znaków granicznych jest przestępstwem z art. 277 Kodeksu karnego.
Poproś geodetę o wskazanie materiałów, na których oparł odtworzenie punktów, i zachowaj protokół. Nie opieraj się wyłącznie na ogrodzeniu ani mapie poglądowej.
Jeśli spór dotyczy położenia wznowionych znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy (art. 39 ust. 1). Gdy granica nigdy nie była ustalona albo dokumenty są sprzeczne, właściwą drogą jest rozgraniczenie, które wszczyna się wnioskiem do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
Nie ma jednej stałej ceny. Na koszt wpływa przede wszystkim:
Gdy dane są czytelne i kompletne, prace idą sprawniej. Gdy są niepełne, potrzebne bywają dodatkowe poszukiwania i opracowania. Pamiętaj też, że wznowienie znaków to co innego niż rozgraniczenie, które ma osobny tryb i osobne koszty.